2008-03-12 Kleur en kleurbewerking John Sterk

 

Deze avond vertelde John Sterk ons het een en ander over kleur en het bewerken van kleuren bij video. De volgende onderwerpen kwamen aan de orde:

 

1.     Wat is kleur? (electro-magnetische golven)

 

KleurSpectrum.gif

Hoeveel kleuren kan een mens zien (150-200) en wat is de gevoeligheid voor kleuren? (relatieve gevoeligheid B G R, Rood is meest gevoelig).

kleurspectrum.tiff

 

In hoeverre corrigeren onze hersenen de kleuren die wij zien?

Een boeiende vraag waarop we een verrassend antwoord kregen door een demofilm van een dame in gele bikini, die uiteindelijk als groen wordt gezien.

We zien altijd kleuren t.o.v. elkaar.

 

Onder verschillende lichtomstandigheden blijven we een wit papier als wit zien, in tegenstelling tot wat een videocamera “ziet”.

B.v. Op een stralende dag met helder blauwe lucht (6500 °K), zien we een wit papier in de camera wit afgebeeld. Vlak voor het ondergaan van de zon verandert dit licht in een gelige tint. (3500 °K) De camera geeft (zonder correctie) het papier gelig weer. Maar onze hersenen corrigeren het beeld van het papier naar wit. Alle andere kleuren beoordelen we t.o.v. dit wit.

We kunnen het verschil in wat wij “zien”  en wat de camera optekent, corrigeren door de witbalans in te stellen. Willen we bv. vlak voor de zonsondergang filmen, dan stellen we de witbalans in op een stuk wit papier voor de camera. Het witte papier zal daarna niet meer gelig zijn, maar wit.

 

Hoe zit het nu met dat filmpje van die dame in de gele bikini?

Hier had John een truc toegepast, die alleen in het pikkedonker werkt.

Eerst zie je die dame onder normale heldere lichtomstandigheden

(7200 °K).

 

In een  fotobewerkingsprogramma laat hij zien dat als je het beeld  vertoont met kleurtemperatuur van een heldere lucht (7000 °K) , dit er goed uit ziet. Vervolgens draait hij de kleurtemperatuur terug tot

5500 °K en we zien dat alle kleuren veranderen.

Vervolgens zorgt hij er voor dat, met behulp van een masker, de dame in de oorspronkelijke kleurtemperatuur blijft staan. De bikini blijft dus geel.

 

Nu wordt de kleurtemperatuur van de rest van de afbeelding teruggedraaid naar 5500 °K. (de bikini blijft dus nog steeds geel!)

Wij beoordelen de beelden t.o.v. elkaar en wat blijkt..?

Onze hersenen zien de gele bikini als vies groen!

Dit is het bewijs dat onze hersenen kleuren niet absoluut, maar relatief kunnen zien. Als we een kleur zien en we hebben geen vergelijkingsmateriaal, kunnen we de kleuren niet juist herkennen en zeggen:”Dat is kleur nummer 520” o.i.d.

Wat verklaart dit nu?

Een praktijkgeval:

We filmen binnenhuis bij kunstlicht een kamer met ramen, waaruit daglicht naar binnen komt. Wij zien het licht als wit.

De camera registreert deze kamer met de “gewone” kleuren, maar de ramen zijn blauw.

 

2.     Wat zijn kleurmodellen? (manieren om kleur in getallen om te zetten).

Bij drukwerk maken we gebruik van een “subtractieve kleurmenging”:

Wit /cyaan/geel/magenta/zwarte laag toevoegen.

Bij video kennen we een “Additieve kleurmenging”:

Zwart / Rood/ Groen/ Blauw.

 

RGB kleurmodel:

rgb model.tiffGroen +Rood = Geel

 

We kunnen dat ook weergeven in een kleurenwiel.

 

 Untitled2

 

 

csul03_2.1.gifHue = kleurtoon,

 

Saturation = kleurverzadiging,

 

Lightness = helderheid

 

3.     Wat is kleurzweem?

Kleurzweem is een verschuiving van het witpunt. Dit is alleen goed te corrigeren in het HSV kleurmodel. Kleurzweem ontstaat door een verkeerde instelling van de witbalans. Bij montage kunnen we daaraan nog wel wat doen, zoals een demo van John met Final Cut liet zien.

 

4.     Hoe kan ik kleur definiëren?

Door bij een kleurmodel de getalswaarde aan te geven, bijv. RGB geel =255,255,0.

 

5.     Wat is een vectorscope?

Een vectorscoop is een speciaal type oscilloscoop die gebruikt wordt in zowel audio als videotoepassingen en dient om de kleuren in videobeelden te analyseren. Het kleurenwiel van de vectorscoop geeft de primaire kleuren rood, groen en blauw aan en daartussen een mix van deze kleuren magenta, cyaan en geel. Het wiel is zo gemaakt dat de complementaire kleuren tegenover elkaar staan: rood tegen cyaan, magenta tegenover groen en geel tegenover blauw. De kleursterkte kan worden afgelezen door te kijken hoever de kleur de kleur van het centrum vandaan staat. Hoe verder naar de buitenkant des te helderder is de kleur vertegenwoordigd.

 

Untitled1

 

6.     Hoe wordt een camera optimaal ingesteld?

Het komt meestal voor bij verlichting met gloeilampen en kan vermeden worden door een goede instelling van de witbalans van de camera. We hebben hierbij een verschuiving in de kleurtoon. Instellen van de witbalans is nodig om een zo goed mogelijk kleurbeeld te krijgen.

 

7.     Hoe kan ik kleur achteraf corrigeren?

Dit is alleen goed te corrigeren in het HSV kleurmodel. John demonstreerde dit met Final Cut Pro, maar andere bewerkingsprogramma’s kennen een soortgelijke mogelijkheid om de kleuren wat aan te passen.

 

8.     Wat zijn de mogelijkheden om kleur gelijk te trekken?

Een handig middel bij Final Cut is het gelijktrekken van kleuren. In een videobeeld kan een punt worden gekozen waarvan de kleur zo goed mogelijk is, waarna de kleur bij andere beelden kan worden aangepast. Dit kan als effect gedefinieerd worden.

 

Al met al een technisch verhaal over kleuren, dat ons weer wat meer wegwijs maakt in deze materie. Bedankt John voor dit heldere betoog, alhoewel niet iedereen dit direct op de juiste manier zal kunnen verwerken.

 

 CluB Webmaster: John Riegen / Harry van der Burgt