2011-02-23 Ab Fernhout op bezoek


fernhoutNa een korte introductie  van voorzitter Jan kreeg Ab Fernhout het woord. Als basis heeft hij een studie audio-visuele vormgeving, waarna hij ook zelf een aantal films heeft gemaakt. Na het schrijven van een scenario voor een film bleek er weinig interesse te bestaan om dit te verfilmen. Hij heeft het daarna maar bewerkt tot een boek en is daardoor wel bekender geworden.

Hij blijft sterk geïnteresseerd in film en filmverhalen en vindt het leuk om voor clubs inleidingen te houden over filmanalyse en scenario schrijven. Voor deze avond had hij als thema gekozen "vormgeving van tijd". Aan de hand van een aantal filmfragmenten liet hij ons zien hoe je tijd in een film kunt verwerken. Film is altijd een vorm van communicatie. Je hebt een "zender" en een "ontvanger". Je hebt dan een uitwisseling van informatie. Bij film is er echter wat raars aan de hand. De zender maakt een bericht, maar er is geen wederspraak van de ontvanger. De kijker ontvangt alleen. Bij filmclubs maak je er dan wat anders van door er ook nog over te praten. Bij een film is ook geen voorkennis. Je moet daarom weten wat de ontvanger nodig heeft om de boodschap, de film, te begrijpen. Het leuke van filmanalyse is het weer opnieuw beleven van de film. Kijken wat er onder oppervlakte van een film zit..

De essentie van een scenario is gebruik maken van de vertelvorm. Daarbij is een scène een eenheid van tijd en plaats. De ontvanger gaat van plaats naar plaats. In het begin van de film hebben we vaak beeldspraak die de gehele film karakteriseert. De hoofdpersonen in een film moeten wat meemaken, waarom zitten ze in een film, wat is hun drijfveer. Voor je een film gaat schrijven moet je dus al weten waar de film naartoe gaat. Oudere films uit bv. 1970 zijn vaak traag, maar wel goed gemonteerd. Nieuwe films zijn vaak erg snel en voor sommigen ook te snel. In beide gevallen wordt gewerkt met het begrip tijd.

Aan de hand van een aantal films liet Ab ons voorbeelden zien hoe met tijd kan worden omgegaan. De eerste film was "once upon a time in the West". Opvallend was dat in de eerste 12 minuten van de film nauwelijks wordt gesproken. Alles wordt verteld met beelden. We weten met welke personen we te maken hebben en geven daaraan al bepaalde kenmerken mee als kijker. Je denkt dat de drie bekende personen op het perron de hoofdrol spelen, maar dan komt onverwacht een ander als belangrijker personage in beeld. Als vormgeving van tijd binnen dit fragment kunnen gezien worden: de in B-shots uitgewerkte druppels water op de hoed en het uiteindelijk leeggieten en het fragment van de lastige vlieg. Spelen met dromen en spanningsopbouw is gecreëerd door een piepende windmolen (duurt eindeloos) en het spelen in de waterbak. De vlieg in het verhaal is een miniverhaal. De man is te lui om de vlieg weg te halen. Dit is ook een manier om de tijd te doden. 

david lynchDe tweede film is "The straight story of David Lynch", een langzame film maar ook een manier om een verhaal te vertellen. Je kan tijd snel weergeven, maar het kan ook langzaam. Je hebt wel het gevoel dat je in de oude dorpsgemeenschap zit. Je moet dan een techniek bedenken om het traagheidsgevoel te creëren. Ook het spraakgebrek van de dochter, praten met horten en stoten, is een vorm van traagheid. Het creëert pauzes en breekt het tempo. 

De derde film "The Matrix" was van geheel andere orde. Het is een mooi voorbeeld hoe je met moderne technieken de tijd kunt manipuleren. Een razend snelle montage, strijdig met alle wetten van de logica, mensen met eigenschappen die je in het dagelijks leven beslist niet zult zien. Je kent wel de omgeving, niet de personen. Het is een SF film in een virtual reality. Zo'n film moet je eigenlijk twee keer of meer zien. Stil werd gestaan bij de scène waarin Trinity opspringt. Het is een techniek die we kennen uit het begin van de film. 24 camera's nemen beelden op in een halve cirkel en op gelijke hoogte. Deze worden daarna beeld voor beeld gemonteerd waardoor het lijkt of we met een camera om de persoon heen draaien. Een andere vorm van tijd is het manipuleren van de ruimte, zoals het geval is bij de achtervolging scène. Hierbij is veel in de beweging gemonteerd waardoor snelheid ontstaat. Snelheid en beweging zijn dan de leidraad, niet de ruimte waarin zich een en ander afspeelt. Wat je beleeft is anders dan je te zien krijgt. Dit is echt storyboard werk. Het zoeken naar een effect maakt je creatief. Van deze film was oorspronkelijk het script afgewezen, maar na het maken van een storyboard was de producent toch overtuigd geraakt.

Amelie_posterVan weer geheel andere orde was de vierde film "Le fabuleux destin d'Amelie Poulain". Het is een geheel andere manier om een film te beginnen. Het curieuze van deze film is dat het na 12 minuten nog geen verhaal is. Je krijgt een stortvloed van informatie over je uitgestrooid over de eigenschappen van de hoofdpersoon met vaak gedetailleerde informatie. Toch trekt het verhaal je en wat later zie je ook het doel van het verhaal. Het is een bijzonder meisje, leven in een complete fantasiewereld, zich uitstekend vermaken en pas later een doel krijgen in het leven. Ook in deze film spelen met de tijd. Zo zien we een naakte vrouw met nog platte buik in enkele seconden uitgroeien tot een vrouw aan het einde van haar zwangerschap. Weer negen maanden overbrugging. Het gehele inleidende verhaal wordt verteld door een verteller en is mooi vormgegeven met beelden. Door te werken met een filter (blauw is verdwenen uit de beelden) scheppen we opnieuw een tijdskader. 

De laatste film van de avond was "Notting Hill". Ook hierbij een aparte manier om gebruik te maken van de tijd. De prachtige rijer over de markt schept een aparte en mooie sfeer. Ook een scène waarbij in een doorlopende camerabeweging avond, nacht en ochtend worden overbrugd. 

Slotconclusie van Ab: Bij het kijken naar film kun je inspiratie opdoen. Wees in je eigen films altijd duidelijk in het gebruik van de tijd. Al met al een avond die boeiend was en ons een wat andere kijk gaf op het werken met het aspect tijd en ruimte in de film.


















 CluB Webmaster: John Riegen / Harry van der Burgt